Historia Tomasza Becketa w angielskich i francuskich witrażach

Tomasz Becket, znany u nas również jako św. Tomasz Kantuaryjski, urodził się w 1118 roku. Studiował w Paryżu, a po przyjęciu święceń kapłańskich kontynuował naukę w Bolonii. Był przyjacielem króla angielskiego, Henryka II, który mianował go arcybiskupem Canterbury. Jednak po wydaniu przez władcę tzw. konstytucji clarendońskich, przyjaciele poróżnili się. Król skazał arcybiskupa na wygnanie. I choć konflikt został zażegnany i Tomasz powrócił do Anglii, król i biskup wciąż spierali się o kolejne kwestie. W 1170 roku grupa królewskich rycerzy obserwujących rozgrywający się przez lata konflikt pomiędzy władcą a duchownym, zamordowali Tomasza Becketa licząc na królewska nagrodę. Po tych wydarzeniach Henryk II został obłożony ekskomuniką, a kilka lat później papież Aleksander III kanonizował Tomasza Becketa.

Kult świętego Tomasza rozwijał się w ogromnym tempie. Arcybiskup męczennik został obwołany drugim po św. Jerzym patronem Anglii, oraz patronem duchownych. W lipcu 1220 roku jego relikwie przeniesiono do wystawnego sanktuarium w przebudowanym wschodnim krańcu katedry Canterbury. Wierni, którzy przybyli na to wydarzenie, otrzymali liczne odpusty. W katedrze pojawiły się również witraże z wizerunkiem świętego oraz scenami przedstawiającymi cuda, które wydarzyły się za jego wstawiennictwem. Wiele z tych okien zachowało się do dnia dzisiejszego, np. niezwykle oryginalny fragment z przedstawieniem pielgrzymów zdążających do Canterbury.

Kult św. Tomasza szybko dotarł również do Francji, gdzie w czterech katedrach również pojawiły się witraże z przedstawieniami historii świętego arcybiskupa. Obecność takich witraży w Sens i Chartres była zrozumiała. Obie te katedry posiadały relikwie świętego męczennika. W Sens Tomasz Becket przebywał w czasie wygnania, natomiast biskupem Chartres był John, który znał św. Tomasza. Witraże w Sens i Chartres są do siebie podobne, możliwe, że zostały wykonane przez ten sam warsztat. Nieco odmienne, prostsze w swoim wyrazie witraże z Becketem powstały też w świątyniach w Angers oraz Coutances. W tym przypadku jest to nieco bardziej zagadkowe, ponieważ kościoły te nie posiadały relikwii św. Tomasza ani nie wykazywały żadnych bezpośrednich związków z jego osobą.

W przeciwieństwie do angielskich witraży, które przedstawiają głównie cuda dokonywane po śmierci świętego Tomasza, okna we francuskich katedrach w dużo większym stopniu skupiają się na konflikcie króla i arcybiskupa. Szczególnie witraże w Sens oraz Chartres w bardzo szczegółowy sposób odnoszą się do wydarzeń, wyraźnie wskazując kto w przedstawionej historii jest zdrajcą, a kto bohaterem. Król francuski został przedstawiony jako rozjemca kontrastujący z bezkompromisową postacią Henryka II. Francuskie witraże w wyraźny sposób podkreślają Thomasa Becketa jako nieugiętego obrońcę wiary i kościoła.

Odpowiedz

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

x

Sprawdź również

Fundatorzy średniowiecznych witraży

Wielobarwne, tworzące mistyczną atmosferę witraże w średniowiecznych katedrach i kościołach, były najbardziej niezwykłym, a zarazem ...